Madrid distancira vojnu infrastrukturu od udara na Iran, ali američki avioni i dalje poleću iz Španije.
Ministar spoljnih poslova Španije Hoze Manuel Albares izjavio je da Španija neće dozvoliti da Sjedinjene Države koriste njene vojne baze za izvođenje udara na Iran.
„Španske baze se ne koriste za ovu operaciju i neće se koristiti za akcije koje nisu predviđene sporazumom sa Sjedinjenim Državama ili nisu u skladu sa Poveljom Ujedinjenih nacija“, izjavio je Albares za špansku televiziju Telecinco.
Ovom izjavom Madrid je formalno ograničio ulogu svoje teritorije u tekućoj američko-izraelskoj kampanji protiv Irana, naglašavajući pravni okvir bilateralnih sporazuma sa Vašingtonom.
Poletanja iz Rote i Morona
Iako Španija odbija direktno učešće u napadima, podaci sa sajta Flightradar24 pokazuju da je od početka operacija tokom vikenda najmanje 15 američkih aviona poletelo iz baza u Roti i Moronu na jugu Španije.
Naval Station Rota i Morón predstavljaju ključne američke logističke tačke u Evropi.
Prema dostupnim podacima, najmanje sedam aviona sletelo je u bazu Ramštajn u Nemačkoj, što ukazuje na to da se španske baze koriste kao tranzitni i logistički čvor, ali ne i kao platforma za direktne borbene udare.
Koji avioni su raspoređeni
Ministarka odbrane Španije Margarita Robles izjavila je da Španija uglavnom prihvata avione-tankere Boeing KC-135 Stratotanker.
Uoči operacije protiv Irana, desetine američkih lovaca Lockheed Martin F-35A Lightning II i General Dynamics F-16 Fighting Falcon, kao i tankeri KC-135 i Boeing KC-46 Pegasus, prebačeni su ka Bliskom istoku upravo preko Morona i Rote.
To ukazuje da je Španija odigrala značajnu ulogu u pripremnoj fazi, kao logistički most ka istočnom Mediteranu i Persijskom zalivu, iako formalno nije dala zeleno svetlo za direktnu upotrebu baza u udarima.
Evropske podele oko Irana
Dok Madrid insistira na pravnom ograničenju i distanciranju od direktne vojne akcije, Velika Britanija, Francuska i Nemačka najavile su mogućnost sopstvenih udara na Iran.
Evropski lideri osudili su iranske raketne napade koje ocenjuju kao nesrazmerne i usmerene i na države koje nisu direktno učestvovale u američko-izraelskoj operaciji.
Ovakva dinamika otkriva dublje podele unutar Evrope: deo saveznika teži aktivnijoj vojnoj ulozi, dok drugi, poput Španije, nastoje da zadrže poziciju formalne neutralnosti i pravnog opreza.
Geopolitička analiza
Odluka Španije ima više slojeva, prvo, reč je o zaštiti unutrašnjopolitičke stabilnosti i izbegavanju direktnog uvlačenja u rat visokog intenziteta. Drugo, Madrid nastoji da zadrži ravnotežu između obaveza prema NATO saveznicima i poštovanja međunarodnog prava. Treće, zadržavanje statusa tranzitnog čvora omogućava SAD da održe operativnu fleksibilnost, bez formalnog kršenja španskog stava.
U praksi, iako španske baze ne služe kao polazne tačke za udare, njihova uloga u logističkom lancu ostaje značajna, što Španiju, makar indirektno, pozicionira unutar šire strategije zapadnih saveznika u konfrontaciji sa Iranom.