Od početka rata u Ukrajini samohodno artiljerijsko oruđe “2S1 GVOZDIKA” su koristili podjedanko Rusi i Ukrajinci. Na značaju je ovo artiljerijsko oružje dobilo kada je usledio “artiljerijski rat” na istoku Ukrajine.
Ovo oružje se i dalje koristi u velikom broju, a na ruskoj strani glavni zadatak je da izvodi kontrabaterijsku borbu i deluje po ukrajinskoj artiljeriji kao sredstvu podrške pešadiji prilikom prodora i napada na ruske pozicije.
Svaka “”2S1 GVOZDIKA” inače u proseku ispali 50 granata dnevno na ukrajinske ciljeve u svim vremenskim uslovima.
Za razliku od situacija od pre dve godine, kada su vatrena oružja ostajala na istom mestu, sada je situacija znatno drugačija, dolazi do posle završene vatrene misije, do menjanja vatrenog položaja.
Samohodni artiljerijski sistem 2S1 Gvozdika nastala je u nekadašnjem Soovjetskom Savezu, Razvoj ove haubice zaočeo je krajem 1960-tih godina prošlog veka na osnovu odluke Saveta ministara SSSR-a broj 609-201. Cilj je bio dobiti artiljerjski sistem za podršku tokom borbenog delovanja takičkih jednica kopnene vojske, pre svega oklopnih i motorizvanih pešadijskih jednica tokom brzog prodora kroz protivničku odbranu. Ova sredstva isključivo deluju iz pozadine, dobro zaklonjenih položaja i imaju odlične manevarske osobine.
Osnovni elemnt ovog artiljerijskog borbenog sistema čini cev haubice D-30 kalibra 122 mm. Ovo naoružanje prvi put primećeno je bilo u Poljskoj 1974 pa je i NATO oznaka za ovo oruđe bilo M1974 iako se veruje da je u jedinice Sovjetske armije ušla još 1971. godine, a da je serijska proizvodnja počela 1972.
Interesantno je da je gusenično podvozje za ovu haubicu razvio Harkovski traktor zavod na osnovu oklopljenog guseničnog tegljača MT LB koji se koristio za vuču artiljerijskih oruđa.
Namena ove samohodne haubice bila je uništavanje žive sile, borbenih sredstava protivnika i utvrđenih položaja, kao i zauzstavljanje tenkovskog ili artiljerijskog napada protivnika.
2S1 Gvozdika je inače lako oklopljeno artiljerijsko oruđe ugrađeno na guseničara sa amfibijskim svojstvima, Sastoji se od dva dela guseničara koji je iskorišten kao baza i kupole koja je proširena da bi u nju stala cev vučne haubice D-30 122 mm. Osim toga u ovo vozilo ugrađen je i preiskopski nišan PG-2, uređaj za pokretanje kupole, magacin municije, razni pomoćni uređaji za vezu, ventilaciju i drugo.
Opis sistema
Telo samohotke 2S1 izgrađeno je od specijalne legure čelika. Vozilo je na sredni podeljeno hermetičkom pregradom i čine ga tri odeljenja, odnosno celine: upravljačko i motorno napred, borbeno u sredini i komando skaldišni na zadnjem delu.
Upravljačko odeljenje smešteno je sa leve prednje strane oklopnog tela i čine ga u jednoj celini merna-instrument tabla, kao i upravljačka poluga, ventilacijski uređaj FVU-100 i upravljački prekidači. Vozač ima mogućnost osmatranja u dnevnim i noćnim uslovima. Po danju to mu je omogućeno kroz čeono staklo i tri periskopa TNPO-170A, a za noćne uslove ima na raspolaganju IC periskop TKN-2B
Borebno odeljenje nalazi se na sredini vozila i zauzima srednji i zadnji deo oklopnog tela vozila. Tu je smeštena cev haubice 2A31, periskopski nišan PG-2, radio uređaj R-123M, uređaj za interni razgovor R-124, filtro-ventilacijski uređaj, radno mesto poslužioca i prostor za municiju. U prednjem delu borbenog odeljenja je smeštena haubica, a levo nišandžija. Ispred njega postavljen je periskopski nišan PG-2, a levo od njega nalazi se uređaj za pokretanje kupole.
U levom zadnjem delu borbenog odeljenja je radno mesto komandira opremljeno stolom i rasklopivim sedištem. U krovu kupole ugrađena je i aktivna kupolica komandira kome je na raspolaganju uređaj za osmatranje TKN-3B, dva preiskopa i IC reflektor, pokazivač uglomerai radio stanica R-123M ,telefonski aparat. U desnom delu borbenog odeljenja nalazi se punilac. Inače u prostoru za smeštaj municije može da se stavi 40 granata i to 24 u kupoli i 16 u zadnjem delu. od toga je 35 razornih ZVOF81/82 i koje imaju domet od 1-15 km i pet kumulativnih HEAT FS BP-1 maksimalne daljine gađanja 2.000 m. Takođe svako vozilo opremljeno je i dimnom, osvetljavajućom, hemijskom i granatom za razbijanje radio ometača.
Motorno transmisono odeljenje se nalazi u prednjem delu oklopnog tela i čini ga motor RMZ 238N koji omogućava maksimalnu brzinu na asfaltu od 60 km-h Taktički radijus kretanja je 500 km sa 550 litara goriva.
Prelazak iz marševskog u borbeni položaj traje 2 minuta. Vozilo može da savlađuje i vodene prepreke brzinom od 4,6 km/h.
Oklopno telo omoguća smeštaj posade i njihovu zaštitu. U pitanju je čvrsta konstrukcija od varenih čeličnih ploča na čijem gornjem otvorenom delu je postavljena kupola. Debljina oklopa je 20 mm i pruža zaštitu od pešadijskog naoružanja, parčadi granata i mina na daljinama većim od 300 m.
Temeljno naoružanje haubice je kao što smo i rekli je cev haubice 2A31. Zaparavo radi se o manjoj modifikaciji vučne D-30 kalibra 122 mm, čije su balističke osobine identične kao i kod vučne. Zavrarač je poluautomatski, klinasti. Elevacija cevi je od -30 do +70 stepeni. Brzina gađanja je 4 granate u minuti.Ova samohodna haubica se i danas nalazi u naoružanju ruske i ukrajinske vojske, ali i milicija Dodnjecke i Luganske Narodne Republike i predstavljaju udarno oružje, koje se koristilo najviše tokom bitke za Marijupolj, kao vatrena podrška. U svetu 20 zemalja i daljei ma u operativnoj upotrebi ove haubice, a bivše članice NATO koje su povukle ovo sredstvo iz upotrebe sada ga doniraju ukrajinskoj vojsci, koja je za dva meseca izgubila veliki broj ovih oruđa u sukobu sa ruskom vojskom.